Ortodonta pracuje nad naprawą wad szczęki oraz nieprawidłowości i krzywizn zębowych. Co należy zapamiętać? Wada zgryzu polega na nieodpowiednim umiejscowieniu zębów lub szczęki, co zatem prowadzi do poważnych problemów z wysławianiem się, deformacji twarzy – wpływając negatywnie na sposób postrzegania siebie i będąc źródłem kompleksów w późniejszym wieku. Proces korekcji wady zgryzu jest długi i trwa zwykle około 2 lat.
Przyczyny powstawania wad zgryzu
Wady zgryzu grupuje się na wrodzone i nabyte. Do zniekształcenia żuchwy może dojść już na początku rozwoju dziecka, jeszcze w trakcie ciąży, jednak najczęściej są to złe przyzwyczajenia maluchów. Nieustanne ssanie kciuka czy niewłaściwie dopasowanego smoczka, gryzienie przedmiotów (na przykład twardych klocków), zgrzytanie zębami, czy oddychanie przez usta powoduje zniekształcenia szczęki. Także nieodpowiednie ułożenie dziecka podczas karmienia piersią, może oznaczać kłopoty. Na pierwszy przegląd kontrolny najlepiej zabrać dziecko w wieku około 7 lat. Dzięki temu ortodonta szybko wskaże możliwe wady oraz zatroszczy się o prawidłowy rozwój dziecka.
Dlaczego wizyta u ortodonty jest ważna?
Nieleczenie albo ignorowanie wady wiedzie do jej natężenia, a to z kolei zwiększa ryzyko seplenienia i krzywizny zębów oraz może sprawiać trudności w spożywaniu pokarmów, a także oddychaniu. Zły układ szczęki sprawia bóle zębów, ich rozchwianie lub przedwczesne ścieranie. Sprzyja to też zbieraniu się kamienia nazębnego oraz może być przyczyną tworzenia się chorób dziąseł, próchnicy, czy paradontozy.
Rodzaje wad zgryzu
Tyłozgryz – najczęstsza wada zgryzu. Dolne zęby są cofnięte względem górnych, przy czym zęby przednie nie stykają się wzajemnie. Niekiedy górne siekacze pochylają się w kierunku górnej wargi, a twarz wykrzywia się poprzez cofnięcie żuchwy.
Przodozgryz – w tym przypadku to dolne zęby zachodzą na górne. Powstaje widoczne przemieszczenie brody do przodu.
Zgryz krzyżowy – zarówno zęby dolne jaki i górne, zachodzą na siebie nieregularnie na niektórych odcinkach lub w całym łuku zębowym.
Zgryz głęboki – górne zęby zachodzą i przykrywają 2/3 wysokości zębów dolnych. Powoduje to zniekształcenie twarzy ze względu na zmniejszenie dolnego odcinka. Tak ułożone zęby przesadnie się ścierają, co jest powodem chorób dziąseł i przyzębia.
Zgryz otwarty – zęby wcale nie stykają się ze sobą. Wada utrudnia w żuciu pokarmu, a także w odpowiedniej wymowie – zwłaszcza spółgłosek przedniojęzykowo zębowych (t, d, s, z, dz, c, n, ł). Skutkiem zgryzu otwartego jest wydłużenie twarzy i niedorozwój szczęki.
Stłoczenia zębów – są wtedy, gdy zęby są zbyt duże w stosunku do zębodołów. Wychodzą poobracane lub w złych miejscach, ze względu na brak przestrzeni w jamie ustnej.
Zęby odseparowane – pomiędzy zębami są widoczne szpary, powodowane nadmiarem miejsca w żuchwie.
Jak poprawić wady zgryzu? Kiedy zalecany jest ortodonta?
Korekcja wady zgryzu zwykle rozpoczyna się od chwili wyrżnięcia zębów stałych, czyli około 11 roku życia, choć ortodonci zalecają zadbanie o prawidłowy zgryz w każdym wieku. Szczęki dzieci są znacznie bardziej plastyczne, niż szczęki osób dorosłych, ze względu na to leczenie jest prostsze i spada ryzyko bólu lub powikłań, jednak korekcja zębów jest dostępna dla każdego.
Rodzaje aparatów ortodontycznych
Aparaty na zęby dzielą się na stałe — mocowane do zębów specjalistycznym klejem oraz ruchome — możliwe do samodzielnego zdejmowania. Aparaty ruchome są częściej stosowane u dzieci, niż u dorosłych.
Aparat tradycyjny, metalowy — siłą, która prostuje wadę, jest w tym przypadku łuk sczepiony z metalowymi zamkami, które przykleja się do pojedynczych zębów i mocuje przy użyciu ligatur ortodontycznych. Dla uatrakcyjnienia, szczególnie dla młodszych pacjentów, istnieje możliwość doboru różnych kolorów ligatur. Dla dbających o większą estetykę możliwe są warianty z zamkami ceramicznymi, porcelanowymi, szafirowymi lub kryształowymi, które są niewidoczne na tle zębów. Sprawdzają się zwłaszcza u posiadaczy białych zębów.
Aparat lingwalny — mocowany jest odwrotnie niż ten tradycyjny, bo od środka jamy ustnej. Wykonywane są dla każdego pacjenta indywidualnie i usuwają wstyd związany z noszeniem aparatu na zębach, bo ten jest niewidoczny. Minusem tego aparatu jest początkowa trudność wyraźnego mówienia.
Aparat samoligaturujący — ten rodzaj aparatu na zęby cechuje się inną budową. Łuk ortodontyczny przytrzymuje zestaw klapek, dzięki czemu drut jest ruchomy, a korekcja wady zgryzu trwa krócej.
Aparat Clear Aligner — to przezroczysta nakładka na zęby dopasowywana indywidualnie, która jest dobrym rozwiązaniem dla osób, które cenią estetykę. Aparat jest praktycznie niewidoczny, a dzięki możliwości zdjęcia go samodzielnie, jest łatwy w utrzymaniu higieny.
Ile kosztuje aparat na zęby?
Koszty aparatów ortodontycznych są związane z typem wybranego rodzaju. Najtańszymi aparatami są te tradycyjne. W ich przypadku ceny za jeden łuk rozpoczynają się od 1200 złotych. Nowsze rozwiązania, bardziej komfortowe – niemetalowe czy przezroczyste — są znacznie bardziej kosztowne. Ich ceny wahają się od 3 do 6 tysięcy. Cena najdroższych aparatów lingwalnych może dochodzić do 7 tysięcy pln. Aparaty na zęby są też dostępne w spłacie ratalnej. Do ceny aparatu trzeba także doliczyć koszty wizyt kontrolnych, których ilość jest współzależna z czasem leczenia. Leczenie ortodontyczne może być refundowane przez NFZ dla pacjentów poniżej 12 roku życia i tylko w przypadku aparatów ruchomych.
Jak dbać o zęby podczas noszenia aparatu ortodontycznego?
Dbałość o jamę ustną w trakcie leczenia jest niezwykle ważna. Aparat może początkowo przeszkadzać, ze względu na to, że znacznie łatwiej przyklejają się do niego resztki posiłku. Należy myć zęby po każdym posiłku i unikać pokarmów, które mogą pozostawać na zamkach i powodować ich odczepienie. Z kolei twarde produkty mogą trwale uszkodzić aparat.
Czy aparat ortodontyczny przeszkadza w leczeniu zębów?
To, czy wolno leczyć zęby w trakcie leczenia ortodontycznego, przede wszystkim interesuje pacjentów, jacy zdecydowali się na stały aparat. Nie można wyjmować go samodzielnie, dlatego po wystąpieniu problemów konieczna jest wizyta u lekarza ortodonty. Na początku leczenia ortodontycznego każdy pacjent musi zadbać o to, aby jego zęby zostały całkowicie wyleczone. W ten sposób neutralizuje się ryzyko nadwyżkowych wizyt naprawczych podczas leczenia aparatem na zęby. Nie ma jednak zakazów leczenia zębów, jeżeli pacjent nosi stały aparat na zęby.
Korzystanie z aparatu na zęby wiąże się większą potrzebą troski o zęby. Ze względu na zamontowane zamki na zębach oraz pozostałe fragmenty budowy aparatu na zęby, czyszczenie osadów i resztek jedzenia staje się trochę trudniejsze. Z tego powodu pacjenci leczący się ortodontycznie muszą dokładniej myć zęby, zwłaszcza w pobliżu aparatu na zęby. Zapominanie zasad higieny w tym okresie, może sprawić, że na uprzednio wyleczonych zębach znajdą się zmiany próchnicowe. W takiej sytuacji powinno się wybrać się na wizytę u dentysty. Zignorowanie zmian z uwagi na aparat ortodontyczny może spowodować nieprzyjemne skutki. Próchnica bez trudu atakuje na kolejne zęby, więc bezpieczniej zniwelować problem.
Leczenie podczas używania aparatu jest dostępne. Jeżeli aparat uniemożliwia dotarcie do popsutego zęba, można go zdjąć na czas naprawy. Ten zabieg nie przeszkodzi w skuteczności leczenia ortodontycznego.